Định nghĩa

1. Danh từ riêng:
   • Tên một nhân vật lịch sử Việt Nam: "Ninh Tốn" là tên một vị quan, nhà thơ sống vào cuối thời Hậu Lê và thời Tây Sơn trong lịch sử Việt Nam.

Thông tin chi tiết

• Thân thế: Ninh Tốn (sinh năm 1743 tại Côi Trì, Yên Mô, Ninh Bình - mất năm không rõ trước khi vua Gia Long lên ngôi).
• Tên tự và hiệu: Ông có tự là Khiên Nhu, hiệu là Mãn Hiên và Thuyết Sơn cư sĩ.
• Sự nghiệp khoa cử và làm quan:
  • Năm 1770, ông đỗ Tiến sĩ và làm quan cho triều đình nhà Lê.
  • Năm 1788, ông theo phong trào Tây Sơn và giữ chức Binh bộ Thượng thư.
  • Cuối thời Tây Sơn, ông về quê ở ẩn.
• Sự nghiệp văn chương: Ông là tác giả của tập thơ "Thuyết Sơn thi tập đại toàn".

Ví dụ sử dụng

• Trong văn viết lịch sử, nghiên cứu:
  • Ninh Tốn là một trí thức có số phận gắn liền với những biến động lớn của lịch sử cuối thế kỷ XVIII.
  • Cuộc đời và sự nghiệp của Ninh Tốn phản ánh những lựa chọn phức tạp của sĩ phu đương thời giữa các triều đại.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Tư tưởng của Ninh Tốn": dùng để chỉ hệ thống quan điểm, tâm tư được phản ánh qua thơ văn và hành trạng của ông.

  • Tư tưởng của Ninh Tốn trong "Thuyết Sơn thi tập" thể hiện nỗi niềm hoài Lê và sự day dứt trước thời cuộc.

• "Con đường khoa hoạn của Ninh Tốn": chỉ hành trình thi cử, làm quan của nhân vật.

  • Con đường khoa hoạn của Ninh Tốn khá thuận lợi khi ông đỗ Tiến sĩ và làm quan cho nhà Lê.

Biến thể và từ liên quan

• Thuyết Sơn cư sĩ: Một trong những hiệu của Ninh Tốn, thường dùng để chỉ ông trong bối cảnh văn chương, ẩn dật.

  • Thơ văn của Thuyết Sơn cư sĩ mang đậm chất trữ tình và triết lý.

• Binh bộ Thượng thư Ninh Tốn: Cụm từ chỉ rõ chức vụ cao nhất của ông dưới triều Tây Sơn.

  • Với cương vị Binh bộ Thượng thư, Ninh Tốn đã có đóng góp nhất định cho bộ máy hành chính nhà Tây Sơn.

Từ đồng nghĩa / Cách gọi khác

• Khiên Nhu: Tên tự của Ninh Tốn, đôi khi được dùng thay thế để gọi ông.
• Mãn Hiên: Một hiệu khác của Ninh Tốn.

Thành ngữ / Điển tích liên quan

(Đối với tên nhân vật lịch sử, thường không có thành ngữ cố định. Tuy nhiên, tên tuổi và sự nghiệp của ông có thể được nhắc đến trong các ngữ cảnh sau:) - "Sĩ phu Bắc Hà như Ninh Tốn": dùng để ví von về những trí thức có số phận ở ngã ba đường giữa các triều đại. - "Tấm lòng hoài Lê của Ninh Tốn": chỉ tâm trạng hoài cổ, nhớ về triều đại cũ (nhà Lê) được thể hiện trong thơ văn của ông.

1. (1743 - Côi Trì, Yên Mô, Ninh Bình - ?) Tự Khiên Nhu, hiệu Mãn Hiên và Thuyết Sơn cư sĩ.Năm 1770, đỗ tiến sĩ, làm quan cho triều Lê. Năm 1788, theo Tây Sơn làm Binh bộ Thượng thư. Cuối thời Tây Sơn về quê ở ẩn, mất trước khi Gia Long lên ngôi. Tác phẩm có Thuyết Sơn thi tập đại toàn